Đức Phật dạy : Người phật tử là phải biết ơn và đền ơn.

Tại sao phải biết ơn và đền ơn? Vì biết ơn và đên ơn là nền tảng đạo đức của con người và của đạo Phật. Trong kinh A Hàm đức Phật có dạy “Người biết ơn và đền ơn dù cách xa ta ngàn dặm nhưng vẫn đang đứng hầu bên cạnh ta. Người không biết ơn và đền ơn, dầu đứng hầu bên cạnh ta vẫn cách xa ngàn dặm ”. Tại sao đức Phật nói như thế? Bởi vì ở đời , người biết trọng đạo nghĩa khi thọ ơn ai dù nhỏ dù lớn, dù ít, dù nhiều cũng không quên và chò có cơ hội là đền đáp.

Theo thế gian gọi đó là người biết điều, là người có nghĩa, là người tốt. Ngược lại nếu thọ ơn người mà không nghĩ tới, có khi còn xử tệ bạc với người giúp đỡ mình nữa. Thế gian gọi đó là kẻ vong ơn, là kẻ bất nghĩa, là người xấu. Như vậy nền tảng đạo đức ở thế gian phát nguồn từ chỗ biết ơn và đền ơn. Người đời còn trọng ơn nghĩa như thế huống là người tu, đệ tử Phật lại coi thường ơn nghĩa sao? Thế nên ơn nghĩa là cái gốc của đạo đức. Vì mình biết ơn nghĩa nên đối với người mình thọ ơn là mình quí trọng. Con hiếu kính với cha mẹ vì biết ơn cha mẹ, học trò quí kính thầy vì biết ơn thấy. Trong bốn ơn nặng mà đức Phật nhắc người tu luôn luôn nhớ thì ơn cha mẹ là trên hết. ở đời này không có cái ơn nào lớn bằng ơn cha mẹ, nếu ơn cha mẹ mà không nhớ thì không còn ơn nào chúng ta có thể nhớ. Ca dao Việt Nam có câu:

Công cha nghĩa mẹ cao vời
Nhọc nhằn chẳng quản suốt đời vì ta
Nếu người ta phải xót xa
Đáp đền nghĩa nặng như là trời cao

Qua câu ca dao trên người xưa khéo gợi lại cho chúng ta nhớ ơn của cha mẹ nó cao vời vợi, khó mà đền đáp được. Vì cả đời cha mẹ không quản nhọc nhằn, khó khăn hy sinh tất cả cho con, cha thì làm ra tiền để nuôi con, mẹ thì săn sóc chăm nom bữa ăn giấc ngủ cho con từ khi mới lọt lòng cho tới ngày lớn khôn. Nay khôn lớn không thể nào chúng ta quên được. Một đoạn ca dao khác nói thêm rằng :

Công ơn nghĩa mẹ cao dầy
Cưu mang trứng nước những ngày còn thơ
Nuôi con khó nhọc đến giờ
Đáp đền nghĩa nặng như là trời cao

Bốn câu ca dao nói về công ơn của người mẹ. Tại sao mẹ có công lớn lao như vậy ? Vì từ khi chúng ta còn là trúng nước mẹ phải cưu mang bào thai trong bụng đến chín tháng 10 ngày. Đến khi sanh con mẹ đau đớn khổ sở vô cùng. Những ngày con còn thơ ấu không biết gì, mẹ nuôi con thật khó nhọc, thức khuya dậy sớm mớm sữa, thay tã cho con. Vì con thường tiểu tiện, chiếu lúc nào cũng ướt, mẹ nằm bên ướt để con nằm bên khô. Lúc trái gió trở trời con đau yếu là mẹ bỏ ăn mất ngủ, mẹ dắt cho con từng bước đi chập chững, mẹ dạy cho con từng tiếng nói ban đầu,…

Trong kinh Bổn Sanh Tâm địa Quán đức Phật dạy :

Quả đất người đời gọi là nặng, công mẹ hiền nặng quá hơn nhiều. Tu Di người đời gọi là cao, mẹ hiền ơn cao quá hơn nhiều. Gió lốc người đời gọi là mau, nhất niệm mẹ hiền mau hơn nhiều

Ở đây đức Phật nói công mẹ hiền nặng hơn quả đất, công mẹ hiền cao hơn cả núi Tu Di, lòng mẹ hiền nghĩ nhớ đến con còn nhanh hơn cơn gió lốc. Ví dụ như một bà mẹ có con mới biết bò, bà để đứa bé nằm trên bộ ván rồi đi làm việc lặt vặt trong nhà. Chợt đứa con khóc ré lên thì người mẹ liền chạy nhanh như chớp đến bên con. Nghĩa là con có điều gì lạ xảy đến là lòng mẹ đã khít bên con rồi…Mẹ nhớ con chạy đến với con còn mau hơn là cơn gió lốc. Vậy chúng ta là người Phật tử làm sao dám quên công ơn sâu nặng nầy ?

Cha mẹ hy sinh cho con quá nhiều nên ca dao Việt Nam có câu :

Nuôi con chẳng quản chi thân
Bên ướt mẹ nằm, bên ráo con lăn
Biết chi đền đáp khó khăn
Lên non xắn đá xây lăng phụng thờ …

Cha mẹ nuôi con chẳng quản thân mình, chỉ nghĩ đến con.Ở miền quê nghèo giường chỉ trải một chiếc chiếu, con còn bé nên ngủ hay đái dầm ướt chiếu, lạnh nó không ngủ được nó khóc. Vì nghèo không có chiếu thứ hai để thay bà mẹ phải dời con qua chỗ khô để nó ngủ yên giấc, còn mẹ thì nằm chỗ ướt. Như vậy còn tình thương nào hơn nữa, cho nên làm con không biết lấy gì đền đáp ơn sâu nặng đó. Bây giờ cha mẹ già lên non chẻ đá để xây lăng thờ mẹ. thờ cha. Ý câu ca dao cũng muốn nhắc chúng ta khi cha mẹ còn sống chúng ta phải lo phụng dưỡng cha mẹ để đền đáp phần nào công ơn cao như núi rộng nhử biển này. Làm con hiếu kính với cha mẹ đó là một niềm vui lớn của mọi người nên Kinh Pháp cú đức Phật dạy :

Vui thay hiếu kính mẹ
Vui thay hiếu kính cha
Vui thay kính sa môn
Vui thay kính hiền thánh

Đức Phật nói nguồn vui của người biết đọa là biết hiếu kính mẹ, hiếu kính cha rồi đến những người tu hành, sau cùng mới kính bậc hiền thánh. Nhưng chúng ta có thói quen là kính người tu hay các bậc hiền thành mà quên kính cha mẹ.

Cho nên người đời chế giễu : “ Phật trong nhà không thờ mà thờ Thích Ca ngoài đường ”. Người đời có quan niệm sai lầm cho rằn cúng dường người tu hay kính trọng các bậc Thánh là có phước nên nhiều người dám bỏ tiền ra mua những thức ăn ngon quí cúng dường các bậc tu hành mà không cho cha mẹ ăn để cha mẹ nhịn thèm. Đó là người làm ngược lại lời Phật dạy.

Kinh Hạnh Phúc đức Phật dạy : “ Phụng dưỡng mẹ và cha là vẫn may tối thượng ”. Phật dạy người nào phụng dưỡng cha mẹ là cơ hội may mắn ít có trên đời. Như vậy, đức Phật luôn nhắc chúng ta phải nhớ đến cha mẹ là việc trên hết. Chúng ta được phúc lành cha mẹ còn khỏe mạnh và mình lớn khôn có cơ hội săn sóc lo lắng choc ha mẹ đó là niềm vui lớn. Lúc cha mẹ còn sống mà con không ngó ngàng gì tới, đến khi cha mẹ mất lo làm heo, làm bò để cúng tế linh đình, đó là che mắt thế gian chứ không phải là người con hiếu thảo. Vậy cha mẹ ai còn sanh tiền, người đó là người có phước nhất phải lo làm tròn bổn phận người con.

Kinh Phật Biệt Công Đức, Phật dạy : “ Ta trải qua nhiều kiếp tinh tấn, nay mới thành Phật toàn là công ơn của cha mẹ ta, vậy nên muốn học đạo không thể không tinh tấn lo cho cha mẹ ”. Đức Phật nói Ngài tinh tấn tu hành trong bao nhiêu kiếp bây giờ được thành Phật là nhờ có mẹ sanh ra, có cha nuôi nấng mới lớn khôn và biết đi tu đến khi thành Phật, như vậy sự thành đạo của Ngài phần lớn là nhờ công ơn cha mẹ nhiều đời, nhiều kiếp.

Trong Kinh Báo Hiếu kể rằng có lần đức Phật đi ngang một đống xương khô ( bên Ấn Độ có những thi lâm để bỏ những thây chết lâu ngày thịt rả hết nên xương chất thành đống ) Ngài cúi xuống đảnh lễ. Tôn giả A Nan thấy lạ liền hỏi “Tại sao đức Thế Tôn là bậc tôn quí mà lạy đống xương khô ? ” Phật trả lời “Đây là xương của cha mẹ nhiều đời nhiều kiếp của ta, ngày nay ta thành Phật là nhờ công ơn của cha mẹ nên ta phải đảnh lễ”. Chúng ta thấy lúc nào đức Phật cũng nhớ đến công cha mẹ .

Đức Phật còn dạy : Vạn hạnh hiếu vi tiên thế nên chúng ta phải đáp đền công ơn cha mẹ. Nếu chúng ta không lo được phần vật chất để cung phụng món ngon vật lạ cho cha mẹ thì phải hướng dẫn để cha mẹ tu hành, để cha mẹ được an vui trong kiếp sống hiện tại và khi tuổi già theo Phật được nhẹ nhàng. Đó là bổn phận của người xuất gia. Còn người Phật tử tại gia có đầy đủ phương tiện nên phải lo cho cha mẹ đầy đủ cả hai mặt vật chất lẫn tinh thần. Quí vị hiếu thảo với cha mẹ còn là một tấm gương tốt cho con cháu mình. Quí vị sanh con ra ai cũng muốn cho con mình sau này trở thành người có tài, có đức, hiền lương, hiếu thảo,.. muốn vậy thì ngay bây giờ quí vị phải hiếu thảo với cha mẹ.

Nếu mình hiếu với mẹ cha
Chắc con cũng hiếu với ta khác gì
Nếu mình ăn ở vô nghì
Đừng mong con hiếu làm gì hoài công !

Chúng ta thấy rõ ràng nếu mình hiếu thảo với cha mẹ là để cái gương tốt lại cho con cháu sau này nó noi theo, nếu chúng ta bất hiếu với cha mẹ mà đòi con cháu hiếu thảo với mình thì thật là điều vô lý. Trên cõi đời này ai còn đủ cha mẹ là một điều hạnh phúc lớn lao, cho nên ngày lễ Vu Lan có tổ chức lễ cài bông hồng lên áo cho những ai còn đủ cha mẹ, ai mất cha lẫn mẹ thì cài bông hồng trắng lên áo để thấy rằng không con cha mẹ là một điều bất hạnh. Cho nên ca dao lại có câu:

Mất cha con sống u ơ
Mất mẹ con sống bơ vơ một mình

Nếu mất cha thì chúng ta thiếu đi chỗ nương tựa vững chắc thiếu cả niềm vui tươi nên sống u ơ, Nếu mất mẹ thif con phải sống bơ vơ một mình thật là thiếu thốn đủ tram bề, nên nói mất cha mất mẹ là mất cả bầu trời. Bởi vậy, người nào còn đủ cha mẹ phải biết quí trọng và phải lo làm tròn bổn phận làm con, hầu sau này song thân mất chúng ta không ân hận hối tiếc.

Lâm râm khấn vái Phật trời
Cầu cho cha mẹ sống đời với con
Còn cha gót đỏ như son
Một mai cha mất gót con lấm bùn

Người con hiếu thảo đêm đêm thắp hương, cầu nguyện Phật trời gia hộ cho cha mẹ sống đời với mình để chi vậy ? Vì còn cha gót đỏ như son, cha còn thì cha lo cho ta đầy đủ ta không cực khổ nên gót con đỏ như son. Một mai cha mất rồi, một mình mẹ lo không xuể nên ta phải đi làm cực nhọc để kiếm bát cơm manh áo sống, do đó gót chân phải lấm bùn. Chúng ta thấy rằng còn cha mẹ là còn cả một bầu trời sáng sủa tươi đẹp. Cha mẹ mất là mất cả một lâu đài hạnh phúc mất theo, do đó có nhiều người khi cha mẹ chết khóc lóc thảm thiết là vậy. Ca dao cũng ca tụng lòng thương kính của những người con có hiếu :

Ngó lên nuột lạt mái nhà
Đếm bao nhiêu nuột thương cha mẹ già bấy nhiêu …

Phật dậy không tội nào lớn bằng tội bất hiếu.

....còn nữa....

Đây là đoạn trích trong Biết ơn và đền ơn. Mình ko nhớ là của tác giả nào. Nhưng thấy hay nên cho lên để mọi người cùng chiêm, ngẫm. Rất mong sự hoan hỷ của người viết sách cũng như là của nhà xuất bản.

Admin